Dark Kara Turizmin Tarihçesi

Özel ilgi turizmi faaliyetlerinden birisi olan kara turizm, özellikle 1990’lı yıllardan sonra yaygınlaşarak akademik çalışmalara konu olmuştur.

Türkçe literatürde pek sık rastlanmayan ancak mevcut literatürde hüzün turizmi (Akoğlan, Kozak ve Bahçe, 2009) keder turizmi (Ağaoğlu, 2008; Doğaner, 2006) olarak geçen kara turizm’ in (dark tourism) son yıllarda dikkat çekmesinin altında, araştırmacıların turizm kavramını, katılımcıya psikolojik ve fizyolojik olarak pozitif getirileri olan eğlenceli vakit geçirmeye dayalı tek yönlü aktiviteler olarak ele almış olmaları yatmaktadır (Best, 2007: 31).

Eski Yunanca’da ölüm anlamına gelen ‚thanator” ile aynı anlama gelen kara turizm, yabancı literatürde MacCannell tarafından (1989) negative sightseeing, Rojek tarafından (1993) black spots tourism, Sheaton tarafından (1996) thanatourism, Lippard tarafından (1999) tragic tourism, O’Neill tarafından (2002) ve Trotta tarafından (2006) grief tourism, Lennon ve Foley tarafından (2000) dark torusim gibi kavramlarla açıklanmıştır (Starnge ve Kempa, 2003: 387).

Bu kavramlardan kabul gören ve en yaygını olan (Dunkley vd., 2007: 3) ‚dark tourism” kavramında dark neyi ifade etmektedir?  Bu kavramı literatüre kazandıran Lennon ve Foley (2000) herhangi bir felsefi tartışmaya girmemek için dark tourism kavramını kullanmalarıyla ilgili herhangi bir açıklama yapmamış olmalarına rağmen, güneş ışığından yoksun yer anlamına gelen dark batı kültüründe soykırım, cinayet, savaş, ölüm gibi negatif çağırışımlar yapan bir anlama sahiptir (Bowman ve Pezzullo, 2009: 188).

Kara turizmle ilgili olarak yapılan tanımlardan bazıları şunlardır; Cohen (2011:194) ‚kara turizmi, ölüm ve şiddet ile bağlantılı yerlerin ziyaret edilmesi‛ olarak açıklarken, Tarlow (2005), ‚dünyamızı ve dünya anlayışımızı etkileyen çok büyük trajedilerin ve ölümlerin gerçekleştiği yerlerin ziyareti‛ olarak ifade etmiştir (akt. Molok{čov{ ve Molok{č, 2011: 2). Lennon ve Feloy (2000:119), yirminci yüzyılda meydana gelmiş ölüm, felaket ve trajedi ile ilgili yerlerin anma, eğitim ve eğlence amacıyla gezilmesi‛ şeklinde diğer tanımlardan farklı bir tanım yapmışlardır.

Lennon ve Feloy’un kara turizm ile ilgili yapmış oldukları tanımda meydana gelen olayları sadece yirminci yüzyıl ile sınırlandırmalarının ardında yatan neden ise, yakın geçmişte yaşanmış olaylara şahit olanların günümüzde yaşamlarını devam ettiriyor olmalarının yanı sıra yakın geçmişte yaşanmış bu tip olayların daha önce yaşanmış olaylara oranla bilinme ve hatırlanma derecesinin nispeten daha fazla olması ve ilgi çekmesidir (Lennon ve Feloy, 2000: 12).

Bu nedenledir ki, yakın geçmişte yaşanmış olan Çanakkale Savaşı’nın gerçekleştiği meydanlar günümüzde yoğun bir şekilde ziyaret edilirken 26 Ağustos 1071’de Muş’un Malazgirt ilçesinde gerçekleşmiş olan Malazgirt Muharebesinin gerçekleştiği bölgenin aynı derecede ilgi görmemesi bu duruma ülkemizden verilebilecek bir örnektir.

Aynı duruma dünyadan verilecek bir örnek ise, 1756-1563 yıllarında İngiltere ve Fransa arasında gerçekleşen ve ‚Yedi Yıl‛ Savaşları olarak bilinen savaşın gerçekleştiği Ohio Vadisine günümüzdeki gösterilen ilgi ile 1982 yılına kadar hapishane olarak kullanılmış olan ve yılda yaklaşık 750 bin kişinin ziyaret ettiği ‚Alcatraz’a‛ olan ilgi arasındaki farktır.

Write a Reply or Comment

Your email address will not be published.